aktualizacja wrzesień 2025 Od lat pracuję z dziećmi i wiem, jak ogromną radość daje im muzyka — zwłaszcza wtedy, gdy mogą ją poczuć całym ciałem. Dlatego tak chętnie sięgam po książki do rytmiki, które nie tylko uczą, ale też bawią i angażują. Dobrze dobrane utwory i zabawne wierszyki potrafią zdziałać cuda: dzieci zaczynają wyczuwać rytm, reagować na tempo, śledzić melodię i przede wszystkim. Po prostu- cieszyć się muzyką.
W tym wpisie dzielę się z Tobą moimi sprawdzonymi propozycjami. Skupiłam się głównie na materiałach dla najmłodszych, bo to właśnie z maluszkami najczęściej pracuję. Ale jeśli prowadzisz zajęcia z młodzieżą, też znajdziesz tu coś dla siebie — inspirujące książki, które pomogą Ci rozbudzić muzyczną energię w starszych grupach.
Zaczynam od rytmicznych perełek dla maluchów — bo to właśnie tam zaczyna się muzyczna przygoda.
Muzyczne zabawy dla najmłodszych – radość, ruch i rytm już od żłobka!
Jeśli pracujesz z maluszkami, wiesz, jak ważne jest, by zajęcia były nie tylko dostosowane do ich możliwości, ale też pełne energii, kolorów i dźwięków. Dzieci w wieku żłobkowym chłoną świat wszystkimi zmysłami — a muzyka to jeden z najpiękniejszych sposobów, by ten świat im pokazać.
Zabawy muzyczne to nie tylko rozwój rytmu czy słuchu. To momenty śmiechu, wspólnego klaskania, tupania, śpiewania i budowania relacji. To okazja, by dzieci poczuły się swobodnie, bezpiecznie i radośnie nawet jeśli są poza domem. Dobrze dobrane ćwiczenia muzyczne pomagają rozwijać koordynację, koncentrację i wyobraźnię, a przy okazji tworzą wspomnienia, które zostają na długo. Bo przecież pierwsze muzyczne doświadczenia to coś więcej niż nauka to czysta przyjemność i bliskość.
Zaproś muzykę do swojej sali — niech stanie się codziennym rytuałem, który dzieci pokochają.
Pierwsza moja propozycja to materiał doskonały na zajęcia z małymi dziećmi. Publikacja powstała z inspiracji pracą z dziećmi, zgodnie z teorią Edwina Eliasa Gordona - promującą kontakt z różnorodną muzyką. Ta propozycja to niezwykle inspirujący śpiewnik autorstwa Barbary Jagodzińskiej-Habisiak . Znajdziesz w nim 14 krótkich utworów do wspólnego śpiewania i rytmizowania z dziećmi. Kompozycje wprowadzają najmłodszych w świat melodii, rytmu i zabawnych tekstów, opowiadających o otaczającym świecie. Utwory bazują na różnorodnych skalach muzycznych (durowych, mollowych, miksolidyjskich, doryckich, żydowskich) oraz metrach regularnych i nieregularnych. Każda piosenka zawiera drugi głos i akordy do akompaniamentu, a dodatkowo dostępne są nagrania audio – wystarczy zeskanować kod QR ze śpiewnika.
W pracy z dziećmi coraz częściej szukamy materiałów, które nie tylko uczą, ale też angażują całe ciało i umysł. Książka Małgorzaty Barańskiej „W marszu mówię, klaszczę, gram” to doskonały przykład takiego podejścia. W środku znajdziesz zbiór ćwiczeń, które łączą ruch, rytm i dźwięk, tworząc dynamiczne środowisko do nauki i zabawy. Publikacja skupia się na rozwijaniu koordynacji ruchowej oraz ruchowo-słuchowej. Ćwiczenia są różnorodne — od prostego marszu, przez rytmiczne klaskanie, aż po grę na instrumentach perkusyjnych. Dzięki temu dzieci uczą się świadomego słuchania, reagowania na bodźce i wyrażania się poprzez ruch.
Zajrzyj również na półkę z książką „Zabawy muzyczno-ruchowe w edukacji i animacji” Ewy i Leszka Gęców, która zawiera zabawy ułatwiające kontakt w grupie, uczące otwartości i rozwijające ekspresję twórczą.
Dla najmłodszych świetnie się sprawdzi także pozycja „Klaśnij tupnij, raz i dwa” Małgorzaty Barańskiej. Proste zabawy wraz z klarownymi opisami to cenny materiał do pracy z dziećmi w młodszych grupach przedszkolnych. Piosenki o lekkiej fakturze brzmieniowej - idealne dla każdej grupy przedszkolnej. Łagodny głos Magdy Wasylik pięknie rozbrzmiewa w piosenkach i sprawia, że ta pozycja wskakuje wysoko wśród wartościowego repertuaru dla dzieci.
Idealne dla starszaków
Moim faworytem wśród materiałów do pracy ze starszakami są dwie poniższe pozycje:
Zacznę od książki Izabeli Klebańskiej „A kura stroszy pióra”. Oprócz wartości dydaktycznej ważne jest to, że znajdziesz tu nietuzinkowe piosenki nagrane przez samych artystów krakowskiej „Piwnicy pod Baranami”. Płyta zawiera sam akompaniament, a tekst i materiał nutowy znajdziesz w książce. Sama publikacja, aż buzuje od kreatywnych aktywności. Piosenki są bardzo oryginalne, ale uwaga - nie są proste (niestandardowe metrum, zmiany tempa oraz znaki przygodne), za to uaktywniają śpiewających do interpretacji muzycznej i rewelacyjnie rozwijają. Oprócz zabaw muzycznych spodziewaj się również aktywności plastycznych, matematycznych, ruchowych, masażyków, pantomimy.
Bum Bum Rurki ruch i śpiew — czyli muzyczna drużyna w Twojej sali. Książka Grzegorza Templin to zestaw 18 gotowych lekcji gry zespołowej, w których główną rolę grają Bum Bum Rurki i śpiew. Brzmi prosto? I właśnie o to chodzi! Publikacja została stworzona z myślą o nauczycielach, animatorach i wszystkich, którzy chcą wprowadzić dzieci w świat muzyki przez zabawę. Nie trzeba znać nut ani mieć wykształcenia muzycznego, ale i profesjonaliści również będą usatysfakcjonowani tą dawką inspiracji. To świetna pomoc zarówno do pracy w przedszkolu, jak i w klasach 1–3. Dzieci uczą się współpracy, rytmu, słuchu i koordynacji, a przy tym świetnie się bawią. Jeśli chcesz, by Twoje zajęcia muzyczne były żywe, dynamiczne i pełne radości — ta książka zdecydowanie Ci w tym pomoże.
Koniecznie zobacz jeszcze tę książkę: „Ludowe dziecięce zabawy muzyczne” Dominiki Leńskiej
„Z nutami mistrzów – jak uczyć dzieci muzyki klasycznej
Jak rozbudzić w dzieciach zainteresowanie muzyką klasyczną? Otaczać je nią… Wtedy dźwięki staną się zrozumiałe i bliskie. Dodatkowo aktywności wykonywane do muzyki klasycznej uwrażliwiają i rozwijają dziecko i przybliżą dziecko do świata bogatej muzyki klasycznej. To jest niezwykle dobry pokarm dla ucha i mózgu dziecka. Warto sięgnąć po książki i materiały edukacyjne, które pomogą dzieciom lepiej zrozumieć i polubić ten gatunek muzyki. Takie książki widzisz poniżej. Jest to must have nauczyciela pracującego z dziećmi w przedszkolu.
Zacznijmy od „Muzyczne animacje” Romualdy Ławrowskiej i Zbigniewa Nowaka. Tu króluje muzyka Camille’a Saint Saensa. Opisy zabaw, wiersze, opowieści, zagadki i pytania zawarte w publikacji niezwykle inspirują do aktywnego słuchania poszczególnych części „Karnawału zwierząt”. Kolejne dwie pozycje to podróż po muzyce Modesta Musorgskiego „Obrazki z wystawy” z płytą. Poszczególne części dzieła zawierają krótki opis, czasem w formie pytań, które mają pomóc dziecku oczami wyobraźni zobaczyć obraz. W tej książce to nie ruch a słowa, ilustracje i muzyka wiodą najistotniejszą rolę.
I na koniec „Piotruś i wilk” Sergiusza Prokofiewa - bajka, która czyta niezastąpiony Piotr Fronczewski. Muzyka została przedstawiona w bardzo przyjaznej i zachęcającej dla dzieci formie książeczki z kolorowymi ilustracjami. Płyta zawiera nagraną kompozycję w wykonaniu Orkiestry Symfonicznej Filharmonii im. Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu. Bajka zachęca do wykonana rysunku podczas słuchania, a następnie zabawy w Piotrusia i Wilka.
Spójrz także na pozycję: „Muzyczne inspiracje” Romualdy Ławrowskiej i Zbigniewa Nowaka
„Śpiewam, tańczę, gram – muzyczne przygody w domu i przedszkolu”
„Zajęcia umuzykalniające” Urszuli Inglot i Tamary Michałowskiej to pozycja, która łączy w sobie materiał do pracy zarówno w przedszkolu jak i w domu. Znajdziesz tu pełne teksty i nuty piosenek oraz gotowe scenariusze zabaw, które rozwijają rytm, słuch, koncentrację, wyobraźnię i wrażliwość muzyczną. Możesz je realizować w domu, w salonie, w ogrodzie, na spacerze - gdziekolwiek jesteś z dzieckiem. Nie musisz być muzykiem ani mieć specjalnego przygotowania. Wystarczy, że masz ochotę na wspólną zabawę, śpiew, ruch i trochę śmiechu. Ta książka poprowadzi Cię przez proste, angażujące aktywności oparte na 22 najbardziej znanych polskich piosenkach dziecięcych — takich jak „Panie Janie” czy „Wlazł kotek na płotek”. Zyskasz przestrzeń na bliskość, wspólne odkrywanie i rozwijanie talentów — bez stresu, za to z ogromną dawką dobrej energii.
Muzyka z kubków? Tak! Poznaj Rhythm Cups!
Muzyka z kubków? Tak! Poznaj Rhythm Cups! Jeśli szukasz prostego, a jednocześnie efektownego sposobu na wprowadzenie dzieci w świat rytmu i zespołowego muzykowania "Rhythm Cups" mogą być dokładnie tym, czego potrzebujesz. To niepozorne plastikowe kubki, które w rękach dzieci zamieniają się w narzędzie do nauki, zabawy i wspólnego tworzenia muzyki. Dzięki tej metodzie starsze przedszkolaki oraz uczniowie klas 1-3 rozwiną nie tylko umiejętności muzyczne, ale też koordynację, koncentrację i współpracę w grupie. A wszystko to bez konieczności posiadania drogich instrumentów czy specjalnej sali muzycznej przy znanej muzyce popularnej.
Co znajdziesz w zestawie?
• Gotowe wzory rytmiczne — od prostych po bardziej zaawansowane,
• Przejrzystą notację rytmiczną, którą dzieci szybko opanują,
• Popularne piosenki do wspólnego wykonywania,
• Kod dostępu do nagrań audio i filmów instruktażowych online.
Skąd czerpać pomysły na zajęcia z młodzieżą?
Nauka muzyki w liceum może mieć różne formy i być prowadzona na różnych poziomach zaawansowania. Może obejmować teorię muzyki, analizę dzieł muzycznych, historię muzyki, naukę gry na instrumentach muzycznych, śpiew, ale co jest najważniejsze powinna zawierać dialog z uczniami. Zadawanie pytań, wzajemne słuchanie oraz dyskusje pozwalają uczniom poczuć się bardziej zaangażowanymi w proces nauki. Idealną pozycją w pracy z młodzieżą jest „Dialog muzyki z literaturą” Adama Regiewicza i Tomasza Florczyka. W środku odnajdziesz 30 scenariuszy lekcji. Celem materiału jest otwarcie tekstu literackiego na interpretacje - nie zamykanie się tylko na to co jest w kluczu. Jak autorzy wspominają „Jeśli tekst ma przemawiać do współczesnego pokolenia, to trzeba zrobić wszystko, by stał się zrozumiały, a muzyka jest jednym z doskonałych tłumaczy…”. Celem takich lekcji jest uzmysłowienie uczniom potencjału kulturowego i muzycznego. Szczerze polecam!
Więcej gotowych propozycji muzycznych zajęć znajdziesz w kategorii >>> scenariusze zajęć muzycznych
Wszystkie materiały wspierające osoby prowadzące zajęcia muzyczne, rytmiczne czy lekcje muzyki znajdziesz na półce Rytmika dla dzieci oraz Umuzykalnienie. Zapraszam!